1. ระยะห้ามเลือด (Hemostasis Phase)

• เมื่อสิวเกิดการอักเสบและมีการแตกออก (เช่น สิวหัวหนองแตก หรือการแกะบีบสิว) จะมีการฉีกขาดของเส้นเลือดฝอยเล็กๆ ใต้ผิวหนัง
• เกล็ดเลือดจะเข้ามาทำหน้าที่หยุดเลือด และเกิดลิ่มเลือดเพื่ออุดรอยแผลที่เกิดขึ้นเป็นการชั่วคราว
• ในกรณีของสิวที่ไม่ได้แตกออกภายนอก แต่มีการอักเสบอยู่ใต้ผิวหนัง (เช่น สิวไต) ระยะห้ามเลือดอาจไม่ชัดเจนเท่าแผลเปิด แต่ก็ยังคงมีการตอบสนองของระบบเลือดในบริเวณที่อักเสบเพื่อควบคุมการไหลเวียน

2. ระยะอักเสบ (Inflammatory Phase)

• เป็นระยะที่สำคัญที่สุดในกระบวนการสมานแผลสิว เพราะการอักเสบที่รุนแรงและยืดเยื้อเป็นสาเหตุหลักของการเกิดรอยแผลเป็น
• เมื่อสิวอักเสบ: แบคทีเรีย P. acnes (หรือ Cutibacterium acnes) ที่เพิ่มจำนวนขึ้นในรูขุมขนจะกระตุ้นให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาอักเสบ
• การอักเสบในรูขุมขน: เซลล์ภูมิคุ้มกัน (เช่น นิวโทรฟิล, แมคโครฟาจ) จะหลั่งสารอักเสบและเอนไซม์ต่างๆ เพื่อกำจัดแบคทีเรียและเซลล์ที่เสียหาย
• การทำลายเนื้อเยื่อ: หากการอักเสบรุนแรงและลึกถึงชั้นหนังแท้ สารอักเสบและเอนไซม์เหล่านี้จะไปทำลายคอลลาเจนและเนื้อเยื่อรอบๆ รูขุมขน
• รอยแดง (Post-inflammatory erythema – PIE): ในระยะนี้จะเห็นเป็นรอยแดงจากหลอดเลือดที่ขยายตัวและสารอักเสบที่คั่งอยู่
• รอยดำ (Post-inflammatory hyperpigmentation – PIH): เมื่อมีการอักเสบ เซลล์สร้างเม็ดสี (melanocytes) จะถูกกระตุ้นให้ผลิตเม็ดสีเมลานินออกมามากเกินไป ทำให้เกิดรอยคล้ำหรือรอยดำตามมา

3. ระยะการเพิ่มจำนวนเซลล์ (Proliferation Phase)

• หลังจากที่การอักเสบเริ่มลดลง ร่างกายจะเริ่มกระบวนการซ่อมแซม
• การสร้างเนื้อเยื่อแกรนูเลชัน: เซลล์ไฟโบรบลาสต์จะเข้ามาสร้างคอลลาเจนและสารเคลือบเซลล์อื่นๆ เพื่อเติมเต็มช่องว่างที่เกิดจากการทำลายเนื้อเยื่อ
• การสร้างหลอดเลือดใหม่: มีการสร้างหลอดเลือดฝอยเพื่อนำสารอาหารและออกซิเจนมายังบริเวณที่กำลังซ่อมแซม
• การสร้างเนื้อเยื่อบุผิวใหม่: เซลล์ผิวหนังจะเคลื่อนตัวมาปกคลุมบาดแผล (ในกรณีที่สิวแตกเป็นแผลเปิด)
• ความแตกต่างกับแผลทั่วไป: ในแผลสิวอักเสบที่รุนแรง การทำลายคอลลาเจนและอีลาสตินใต้ชั้นผิวหนังอาจมากเกินไป ทำให้เกิดการสร้างคอลลาเจนที่ไม่สมบูรณ์หรือมีปริมาณไม่เพียงพอ ซึ่งนำไปสู่การเกิด รอยหลุมสิว (atrophic scars)

4. ระยะการปรับเปลี่ยนรูปร่าง (Remodeling/Maturation Phase)

• เป็นระยะที่คอลลาเจนที่สร้างขึ้นใหม่จะมีการจัดเรียงตัวและปรับเปลี่ยนโครงสร้างให้แข็งแรงขึ้น
• การจัดเรียงคอลลาเจน: คอลลาเจนชนิด III ที่สร้างขึ้นใหม่จะถูกแทนที่ด้วยคอลลาเจนชนิด I ซึ่งมีความแข็งแรงกว่า

ความแตกต่างกับแผลทั่วไป:

• รอยหลุมสิว (Atrophic scars): หากมีการทำลายคอลลาเจนมากเกินไปในระยะอักเสบ และการสร้างคอลลาเจนใหม่ไม่เพียงพอ เนื้อเยื่อใต้ผิวหนังจะยุบตัวลง ทำให้เกิดหลุมสิว (เช่น ice pick, boxcar, rolling scars) ซึ่งเป็นรอยแผลเป็นถาวร
• รอยแผลเป็นนูน (Hypertrophic scars/Keloids): ในบางกรณี โดยเฉพาะผู้ที่มีแนวโน้มทางพันธุกรรม ร่างกายอาจสร้างคอลลาเจนมากเกินไปในระหว่างกระบวนการซ่อมแซม ทำให้เกิดแผลเป็นที่นูนขึ้นมา
• รอยแดงและรอยดำจางลง: รอยแดงและรอยดำจากสิว (PIE, PIH) จะค่อยๆ จางลงไปเองในระยะนี้ แต่ก็ใช้เวลาเป็นเดือนหรือเป็นปี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการอักเสบและการตอบสนองของผิวแต่ละคน

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการสมานแผลใต้สิวและการเกิดรอยแผลเป็น:

• ความรุนแรงและระยะเวลาของการอักเสบ: ยิ่งสิวอักเสบรุนแรงและเป็นนานเท่าไหร่ โอกาสเกิดรอยแผลเป็นก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น เพราะมีการทำลายคอลลาเจนและเนื้อเยื่อมาก
• การแกะ/บีบ/กดสิว: พฤติกรรมเหล่านี้เป็นการกระตุ้นการอักเสบและทำลายเนื้อเยื่อ ทำให้แผลหายช้าลงและเพิ่มโอกาสเกิดรอยแผลเป็น
• พันธุกรรม: บางคนมีแนวโน้มที่จะเกิดรอยหลุมสิวหรือแผลเป็นนูนได้ง่ายกว่าคนอื่น
• การดูแลแผล: การทำความสะอาดผิวหน้าอย่างถูกวิธี การใช้ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม การหลีกเลี่ยงแสงแดด และการรักษาสิวอย่างรวดเร็วและเหมาะสม จะช่วยลดโอกาสเกิดรอยแผลเป็นได้
• ภาวะสุขภาพอื่นๆ: เช่น เบาหวาน หรือภาวะที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ก็ส่งผลต่อการสมานแผลโดยรวม

ดังนั้น การรักษาสิวอักเสบอย่างทันท่วงทีและเหมาะสมจึงเป็นสิ่งสำคัญมาก เพื่อลดความรุนแรงของการอักเสบ ลดการทำลายเนื้อเยื่อ และลดโอกาสในการเกิดรอยแผลเป็นตามมา